آهوی ختن - آهو - ختن - مشک
آهوی ختن – مشک

نام فارسی :

آهوی ختن

نام عربی :

ایل المشک

نام انگلیسی :

Musk Deer

نام علمی :

از خانواده Moschidae از جنس Moschus

نام های دیگر :

آهوی مشک ، آهوی ختایی

ماهیت :

آهوی ختن ، حیوانی پستاندار ، چهار پا ، سم دار و گیاه خوار است که قد آن به یک متر می رسد و گونه های زیادی دارد.
آهوی ختن به صورت انفرادی زندگی می کند. بدن آهوی ختن ، از موهایی لطیف ، کوتاه ، خاکستری پررنگ و گاه مایل به قهوه ای پوشیده شده و معمولا قسمت
پشت و پهلوی آن ، کمی پررنگ تر است.
در قسمت جلوی سینه تا گردن بعضی از گونه های آهوی ختن ، دو خط موازی و سفید رنگ دیده می شود.
کله آهوی ختن ، کشیده و مایل به مثلثی شکل است. گوش های این حیوان ، کشیده ، نسبتا بزرگ ، تقریبا لوزی شکل و گاه مایل به بیضی شکل است و در
بالاترین قسمت کله به صورت ایستاده قرار دارند.
چشم های آهوی ختن ، نسبتا درشت است. دندان های نیش فک بالای آهوی ختن نر ، نسبتا کشیده ، ولی باریک ، کمی خمیده و نسبتا بزرگ بوده ، به صورتی که
کاملا از دهان بیرون آمده است.
آهوی ختن ، گردن نسبتا کوتاهی دارد. کمر آهوی ختن ، معمولا کمی خمیده است.
این حیوان ، پاهایی باریک و نسبتا کوتاه دارد و اغلب ، پاهای جلویی آن نسبت به پاهای عقبی کوتاه تر است.
آهوی ختن ، سمی دوپارچه دارد. دم آهوی ختن ، کوتاه ، بسیار پر مو و آویزان است.
زیر شکم آهوی ختن نر ، بین آلت تناسلی و ناف ، کیسه ای بسیار کوچک و تقریبا کروی شکل با سوراخی بسیار کوچک وجود دارد که به کیسه مشک مشهور است.
در سن بلوغ آهوی ختن نر ، از غدد درون کیسه مشک ، ماده ای لزج ، قهوه ای مایل به قرمز و بسیار خوش بو به نام مشک یا مسک ترشح می شود.
تجمع مشک ، باعث بزرگ شدن کیسه ، تقریبا به اندازه گردویی درشت می گردد.
از کیسه مشک رایحه ای خوش برای جلب توجه جنس ماده پراکنده می شود. به مرور زمان ، مشک درون کیسه ، سفت ، خشک و پررنگ شده ، باعث خارش شدید
آن ناحیه می شود ، از این رو آهوی ختن نر ، بدن خود را به سنگ ها و درختان می مالد تا کیسه به همراه مشک سفت شده درونش جدا شود.
بهترین مشک ، قهوه ای کم رنگ ، تازه و دارای رایحه ای بسیار غلیظ و تند است ، به اندازه ای که گرم مزاجان با استشمام آن دچار خونریزی بینی میشوند.
دوران بارداری آهوی ختن ، پنج تا شش ماه است. آهوی ختن می توانند تا هفت سال عمر کنند.

محل زندگی :

در کوهستان ها ، مناطق جنگلی و تپه های مرتفع کشور های شرقی و مرکزی آسیا ، همچنین کشورهای روسیه ، چین ، مغولستان ، قزاقستان ، نپال ، بوتان ،
میانمار ، هند ، پاکستان و افغانستان

طبیعت :

گوشت آهوی ختن ، گرم و خشک است . مشک در درجه شوم گرم و درجه دوم خشک است.

نفع خاص :

مشک برای تقویت اعضای رئیسه ، تقویت باه ، تفریح ، تقویت حواس پنج گانه.

افعال و خواص :

مشک ،ملطف ، مفتح سدد ، محلل اخلاط غلیظ و سرد ، محلل ریاح ، تریاق سموم و مقوی اعضاء
مشک ، حرارت غریزی بدن را می افزاید ، خواص ادویه را به اعماق بدن می رساند ، باعث زیبایی رنگ رخسار می شود ، نیروی جنسی زنان را به شدت تحریک می
کند و برای رفع بیماری های عصبی ، مالیخولیا ، خدر ، فلج ، لقوه ، رعشه ، صرع ، ام الصبیان ، سکته ، کندذهنی ، فراموشی ، خفقان سرد سوداوی ، اسهال ، توحش
، غشی ، رفع غم و اندوه ، درد قلب و سقوط قوا مفید است.
استشمام مشک باعث بهبود نزله و سردرد سرد می شود.
سعوط مشک به همراه زعفران و کمی کافور ، سر درد سرد را تسکین می دهد.
اکتحال مشک ، رطوبات اضافی چشم را جذب می کند ، خواص ادویه را به همه لایه های چشم می رساند و به رفع تاریکی دید ، بیاض رقیق ، آب ریزش چشم و
ظفره کمک می کند.
فرزجه مشک ، باعث سهولت در زایمان می شود.
مداومت به تمریخ یا طلای مشک و روغن تانبول بر قسمت جلوی مغز و نیز تمریخ و طلای مشک با روغن های گرم بر ستون فقرات ، خدر ، فلج و استرخاء را بهبود
می بخشد.
طلای مشک با روغن گل شب بو ، مبهی است.

مضرات :

مشک ، در گرم مزاجان باعث سر درد می شود ، به ویژه در سرزمین ها و فصل های گرم.
زیاده روی در مصرف مشک ، زردی رخسار و بدبویی دهان را در پی دارد.

 

منبع :

کتاب علم الادویه – تالیف سیدمحمدعلی سیدنظری