جیوه
جیوه

جیوه

 

نام فارسی:

جیوه

نام عربی:

زئبق

نام اردو:

پاره

نام انگلیسی:

Mercury

نماد علمی:

Hg

نامهای دیگر:

سیماب، زیبق

 

ماهیت

جیوه،فلزی مایع، براق و نقره ای رنگ است که جزء عناصر طبیعی به شمار می آید. جیوه تنها فلزی است که در شرایط استاندارد،

به صورت مایع ظاهر می شود. این فلز، به صورت عنصر در طبیعت بسیار نادر است و آن را اغلب از کانی های دیگری استخراج می کنند. مهم ترین کانی برای استخراج جیوه، شنجرف است. جیوه مات است و جلای فلزی دارد. چگالی جیوه 13/534 است و از سنگین ترین فلزات به شمار می آید. کشش سطحی جیوه، بسیار زیاد است و در صورتی که مقداری از آن را درون ظرف یا سطحی بریزید، به آن

نمی چسبد بلکه روی آن می لغزد.

 

محل پیدایش

چین، قرقیزستان، تاجیکستان، فیلیپین، روسیه، اسپانیا، مراکش، مصر، شیلی، پرو و آمریکا.

 

طبیعت

جیوه در درجه دوم سرد و درجه سوم تر است. کشته جیوه طبیعتی گرم و خشک دارد.

 

نفع خاص

کشته جیوه برای خشک کردن زخم.

 

افعال و خواص جیوه

جیوه، قابض است. کشته جیوه، مقوی ارواح، مقوی بدن، مصفی خون ، مجفف، مبهی، ممسک، مغلظ منی و قاتل دیدان می باشد.

مالیدن کمی جیوه بر کف دست ها، به رفع جرب رطوبی و  رفع دانه های آتشک کمک می کند.

مالیدن جیوه با روغن حیوانی یا موم، برای رفع دانه های آتشک و زخم های مزمن مفید است. مالیدن جیوه با عصاره تاتوره یا عصاره

مزمن مفید است. مالیدن جیوه با عصاره تاتوره یا عصاره برگ تانبوا، باعث کشته شدن شپش می شود. کشته جیوه حرارت غریزی کهنسالان و افراد ضعیف را می افزاید و آتشک، زخم های مزمن، جذام، جرب، بیماری های بلغمی، بیماری های عصبی، فلج، لقوه،

رعشه، تشنج، نزله، زکام، سرفه، تنگی نفس و درد مفاصل را بهبود می بخشد. طلای کشته جیوه با تخم خربزه و بادام تلخ، باعث

دفع شپش می شود و به رفع آثار و لکه های پوستی، جرب، حکه، جذام، سرفه رطوبی، کفگیرک و زخم های مزمن کمک می کند.

طلای کشته جیوه با کندر، و راتیانج و موم و روغن زیتون، برای رفع دانه های آتشک، جذام و زخم های مزمن مجرب است. مالیدن

کشته جیوه  بر سر و بدن، باعث دفع شپش می شود.

 

مقدار مصرف

از عنصر جیوه تا دو در هم.

 

مضرات

مغز جیوه عنصری سمی هست که از سه طریق می تواند جذب شود: پوست، سیستم گوارشی و دستگاه تنفسی.

در صورت تماس کوتاه مدت پوست با مقدار کمی جیوه، چیزی از آن جذب نمی شود؛ ولی در طولانی مدت، بدن مقداری از آن

را جذب می کند. در صورت خوردن جیوه، تقریبا تمام آن از سیستم گوارش دفع می شود و بدن مقدار بسیار کمی از آن را جذب

می کند. بنابر این مداومت به خوردنت جیوه، باعث افزایش سطح آن در بدن می شود. با استشمام بخار جیوه، مقدار بسیار زیادی

از آن جذب می شود. مسمومیت با جیوه، بسیار خطرناک است و باعث زردی رنگ رخسار، اختلال های شدید مغزی، خدر، استرخاء

، فلج، ضعف حواس پنجگانه، کری، سوختن اخلاط، تحلیل قوا و مرگ می شود. اکسید جیوه، بسیار سمی و کشنده است و به

راحتی از طریق استشمام، خوردن و حتی تماس با پوست جذب می شود. زیاده روی در خوردن کشته جیوه نیز، مسمومیت،

دل درد، دلپیچه شدید، سنگینی زبان، احتباس بول و ورم بدن را در پی دارد.

 

مصلحات و تدابیر

در صورت خوردن عنصر جیوه، بهتر است بعد از آن آبگوشت چرب خورده شود تا تمام آن به سرعت و بدون دلپیچه دفع شود.

هنگام مصرف کشته جیوه، باید از ترشیجات، لبنیات و حبوبات پرهیز شود.

اگر کسی با خوردن کشته جیوه مسموم گردید، باید آنقدر شیر تازه گاو به او بنوشانید تا مکرر قی کند ، سپس به بیمار افسنتین

؛ تخم کرفس، پونه کوهی، زوفای خشک و شورباهای چرب بخورانید.

بدل

قلع.

 

بر گرفته از کتاب دایره المعارف طب سنتی / مفردات

مولف: سید محمد علی سید نظری